Ψυχολογική Θεώρηση του Αθλητισμού: Το Παράδειγμα του VanDijk

Στις 19 Νοεμβρίου 2018 στo Gelsenkirchen της Γερμανίας αναμετρήθηκαν οι εθνικές ομάδες Γερμανίας και Ολλανδίας. Το τελικό αποτέλεσμα 2-2. Σκοπός όμως αυτής της δημοσίευσης δεν είναι κάποια τεχνική ή τακτική ανασκόπηση του αγώνα.Στη λήξη του αγώνα, ο αρχηγός της Εθνικής Ολλανδίας, Virgil Van Dijk, παρηγόρησε τον πρώτο διαιτητή του αγώνα, Ovidiu Hategan o οποίος λίγες ώρες πριν είχε χάσει τη μητέρα του. Πέρα και έξω από την κυνική επιδίωξη των υλικών ανταμοιβών στον αθλητισμό, όπως τα χρήματα, αλλά και των ανταμοιβών σε αγωνιστικό επίπεδο, όπως οι μεγάλες νίκες, προκρίσεις και οι τίτλοι, υπάρχουν και βαθειά ανθρώπινες ανάγκες και εκδηλώσεις.

 

Η επιστήμη της Αθλητικής Ψυχολογίας παρέχει πολλά εργαλεία με τα οποία μπορούμε να εξηγήσουμε και να επεξεργαστούμε τις συμπεριφορές και τις καταστάσεις που διαμορφώνονται στο χώρο του αθλητισμού. Σε αυτήν την περίπτωση, πρόχειρα, μπορούμε να συσχετίσουμε τη συμπεριφορά του Van Dijk με τη Θεωρία Αυτοκαθορισμού (Self-Determination Theory) και να εντοπίσουμε εσωτερικά κίνητρα στην κίνησή του να ασπαστεί τον Ρουμάνο διαιτητή. Πέρα όμως από τη συσχέτιση με συγκεκριμένες θεωρίες και τεχνικές του κλάδου της αθλητικής ψυχολογίας, σε κάθε αθλητικό γεγονός αρμόζει και είναι αναγκαίο και ένα βαθύτερο και πιο ενδελεχές ψυχογράφημα των εκάστοτε πρωταγωνιστών με σκοπό να εξηγηθούν ευρύτερα οι εκάστοτε ανθρώπινες συμπεριφορές.

 

Στην περίπτωσή μας, μπορούμε να μιλήσουμε για την προσπάθεια του Ολλανδού αμυντικού και αρχηγού της εθνικής ομάδας της χώρας του να συμπεριφερθεί ως προστατευτικός πατέρας. Χωρίς να έχουμε αρκετές πληροφορίες, μπορούμε να υποθέσουμε ότι είχε αυτήν την προδιάθεση να αναλάβει ηγετικούς ρόλους ήδη πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με τον αθλητισμό, με βάση τον τρόπο ανατροφής του και τα όσα βίωσε στο στενό οικογενειακό του περιβάλλον. Κάποιος άλλος μπορεί να προσπαθήσει να δώσει μία διαφορετική εξήγηση για τη συμπεριφορά του Van Dijk αλλά και για τις συναισθηματικές ανάγκες και γενικότερα τη διεργασία του πένθους στον ψυχισμό του διαιτητή μετά την απώλεια της μητέρας του και τον τρόπο με τον οποίο αυτό μπορεί να επηρεάσει την απόδοσή του.

 

Σε κάθε περίπτωση, για να είμαστε πιο ακριβείς στις διατυπώσεις μας, χρειαζόμαστε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις εμπειρίες ζωής και τους τρόπους συμπεριφοράς των δύο αυτών ανθρώπων. Για να αποκτήσουμε αυτές τις πληροφορίες και να είμαστε πιο έγκυροι στα πορίσματα και αποτελεσματικοί στις μεθόδους υποστήριξής μας, χρειάζεται να έχουμε στενή επαφή και συνεργασία με τους ανθρώπους του αθλητισμού: αθλητές, προπονητές, στελέχη διοίκησης, γονείς και στενό περιβάλλον των αθλητών και φιλάθλους.Σε κάθε περίπτωση, η ψυχολογική ανάλυση και υποστήριξη των ανθρώπων που εμπλέκονται στον αθλητισμό είναι, αφενός, ενδιαφέρουσα, αφετέρου, απαραίτητη για την πιο εύρυθμη λειτουργία όλου του αθλητικού πλαισίου. Η παροχή των υπηρεσιών ψυχολογικής υποστήριξης στον αθλητισμό έχει λόγο ύπαρξης και δεν υπάρχει λόγος να την υπονομεύουμε και να τη μεμφόμαστε. Όλά αυτά υπό έναν όρο: όποιος την ασκεί να είναι ενσυνείδητος, εχέμυθος και επιστημονικά καταρτισμένος επαγγελματίας.

 

 Βασίλης Ξερνός

Ψυχολόγος-Αθλητικός Ψυχολόγος